مطالعات ترجمه

نمونه ترجمه-

غزاله ابراهیمیان — 2012-01-14T05:20:04+01:00

Les vêtements traditionnels des femmes kurdes iraniennes

Ghazâleh Ebrâhimiân
N° 73, décembre 2011

L’un des attraits de la province du Kurdistân est constitué de ses richesses culturelles à savoir sa littérature, son artisanat, ses traditions ainsi que son habillement. La beauté de la tenue traditionnelle kurde est admirable et cette esthétique se révèle surtout dans les vêtements de la femme kurde. La tenue kurde a été plusieurs fois primée dans des festivals de vêtements traditionnels iraniens.

ترجمۀ تعدیلی(modulation) وترجمۀ تعادلی(equivalence)

غزاله ابراهیمیان — 2012-01-14T05:13:51+01:00

ترجمۀ تعدیلی(modulation):
این نوع تغییر در واقع نه تنها شامل تبدیل ترتیب لغات جمله بر اساس گرامر زبان مقصد و تبدیل نقش دستوری واژه ها و تبدیل واحدهای ساختاری است، بلکه تغییر دیدگاه مترجم و تبدیل شکل بیان او را نیز در بر می گیرد. به عبارت دیگر، مترجم از منظر متفاوتی به موضوع پیام نگاه کرده و تأثیر آن را با معانی دیگری ایجاد می کند.
به عنوان مثال،

انواع معادل در علم ترجمه

غزاله ابراهیمیان — 2012-01-14T05:00:45+01:00

انواع معادل

در علم ترجمه, بر اساس نوع متن و هدف ترجمه, معادل های مختلفی بین زبان مبدا و مقصد قابل تشخیص است که البته ممکن است محدودیتهایی را نیز برای مترجم ایجاد کند.

1- 1 معادل خبری- تصریحی (Informative/denotative equivalence)

محدودیت اصلی مترجم, وفاداری کامل به حقایق و اطلاعات مندرج در متن زبان مبدأ است. این نوع معادل در متون فنی و علمی که در آنها واژگان تخصصی, داده های کمی, توصیف دقیق, روابط نحوی بدون ابهام و غیره, از اهمیت فراوانی برخوردارند, بسیار حائز اهمیت است. از ویژگی های بارز متون فنی و علمی , بکارگیری واژگان با معنایی ثابت است. (مراجعه شود به کلر 1979, 191-176)

تحلیل سیاق کلام، روشی برای ارزشیابی کیفیت ترجمه

غزاله ابراهیمیان — 2011-12-13T10:34:18+01:00

اثر: لوئی زکوآن[۱]- استادیار گروه زبان انگلیسی، دانشگاه یانشان، چین

ترجمه، تلخیص و تألیف: روح الله عطایی[۲]

کارشناس ارشد مطالعات ترجمه، دانشگاه آزاد اسلامی، دانشکدة زبانهای خارجی واحد تهران مرکزی

چکیده

از سال ۱۹۹۰ به بعد مقولة سیاق کلام با استقبال عمومی نظریهپردازان مطالعات ترجمه مواجه شد. تحلیل سیاق کلام ریشه در آراء هلیدی و همکاران استرالیایی او دارد. مبنای دستور زبان هلیدی مفهوم مهم نقش است. از نظر ایشان زبان سه فرانقش عمده دارد که عبارتند از اندیشگانی، بینا فردی و متنی. از آنجایی که عمل ترجمه در بافتار موقعیتی و اجتماعی رخ می‌دهد هلیدی با استفاده از سه متغیر سیاق کلام تحت عناوین موضوع سخن، عاملان سخن و شیوة بیان سعی دارد تا ترجمه و خاصّه زبان را به بافت اجتماعی پیوند زند. نظریهپردازان مطالعات ترجمه با پی بردن به ماهّیت اجتماعی و فرهنگی این مدل سعی دارند تا از آن در حل مشکلات فرآیند ترجمه و به خصوص ارزشیابی کیفیت ترجمه مدد گیرند. به همین دلیل زباشناسی نقشگرای هلیدی و بخصوص نظریّه سیاق کلام وی راهکاری مفید در ارزشیابی و حتی آموزش فرآیند ترجمه است.

واژه‌های کلیدی: سیاق کلام، فرانقش اندیشگانی، فرانقش بینافردی، فرانقش متنی، موضوع سخن، عاملان سخن، شیوۀ بیان، مطالعات ترجمه.

تحلیل گفتمان چیست ؟

غزاله ابراهیمیان — 2011-12-09T13:43:43+01:00

گلچینی از كتب تحلیل گفتمانی

احمد .ی.ا

مقدمه : تحلیل گفتمان و تحلیل ارتباطات
1. تحلیل گفتمان چیست ؟
2. پیش فرضها و انگارش های Assumption تحلیل گفتمان
3. مهمترین اهداف تحلیل گفتمان
4. سطوح گفتمان در علوم اجتماعی
5. توصیف ، تفسیر و تبیین در تحلیل گفتمان

مقدمه : تحلیل گفتمان و تحلیل ارتباطات

تحلیل گفتمان یا Discourse Analysis كه امروزه به گرایشی بین رشته ای interdisciplinary در علوم اجتماعی تبدیل شده است ریشه در جنبش انتقادی ادبیات ، زبانشناسی(نشانه شناسی) تاویل گرایی ، هرمنوتیك گادامر و تبار شناسی و دیرینه شناسی میشل فوكو دارد.
بنیان های فكری تحلیل گفتمان فراتر از تحلیل متن یا نوشتار ( text analysis ) یا تحلیل گفتار است. گفتمان مجموعه ای از گزاره هایی است كه یك مفهوم كلی را در بر می گیرد. همچنین در تحلیل گفتمان فراتر از دیدگاه هارولد لاسول درباره تحلیل فرستنده ، تحلیل پیام ، تحلیل وسیله و تحلیل گیرنده (به طور مجزا) بحث می شود.

ارزیابی كیفیت ترجمه: از ترجمه خوب به ترجمه متناسب نقش گرا

غزاله ابراهیمیان — 2011-12-09T13:26:29+01:00

نویسنده: كریستینا شفنر
مترجم: بهروز كروبی، مدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراك

مسأله كیفیت همواره در مباحث مربوط به ترجمه چه به عنوان یك محصول و چه به عنوان یك فرایند از اهمیت بالایی برخوردار بوده است. بسیار شنید ه ایم كه می گویند هدف از هرگونه فعالیت ترجمانی تولید ترجمه ای خوب یا به عبارت دیگر متن مقصدی خوب است. اما بر اساس چه معیاری می توان گفت كه ترجمه ای در مقایسه با ترجمه های دیگر خوب یا بد و ضعیف است؟
معیارهایی كه برای این امر ذكر می شوند، بسته به هدف از ارزیابی و چهارچوب نظری بكار گرفته شده توسط افرادی كه كیفیت ترجمه را ارزیابی می كنند، با هم متفاوت می باشد.

هاوس ( 1997:1 ) می گوید: "پیش نیاز ارزشیابی كیفیت یك ترجمه وجود یك نظریه ترجمه است. بنابراین، وجود نگرشهای مختلف نسبت به ترجمه منجر به تفاوت برداشت ها از مفهوم كیفیت ترجمانی و در نتیجه، تفاوت روش های ارزیابی آن می گردد."

پاسخ معمول به این پرسش كه "ترجمه خوب كدام است" آن است كه:
ترجمه خوب تا حد ممكن دقیق است (برای مثال نیومارك، 1991:2 ). اما، "دقت" مفهومی نسبی است، یعنی ما ناگزیریم بپرسیم "دقیق نسبت به چه چیزی؟"
معمولاً معیار سنجش در چنین ارزشیابی متن مبدأ است، به عبارت دیگر ترجمه خوب بازآفرینشی دقیق از (پیام) متن مبدأ می باشد. در مدل های زبانشناختی ترجمه غالباً چنین برداشتی حكمفرما است (نیوبرت و شرو، 1992:19 ). برای ارزیابی كیفیت ترجمه در این مدلها، متن مقصد با متن مبدأ مقایسه می گردد تا مشخص شود آیا متن مقصد بازآفرینشی دقیق، صحیح، كامل، وفادارانه، یا درست از متن مبدأ می باشد یا خیر.

این مقایسه هم از نظر كمی (یعنی كامل بودن انتقال پیام) انجام می گیرد و هم از نظر كیفی، یعنی دقیق بودن در "معانی صریح و ضمنی از نظر ارجاعی و كاربردی" (نیومارك، 1991:111 ). مدل ارزیابی غالب درآموزش ترجمه، خصوصاً در كلاس های ترجمه ای كه بخشی از دوره های آموزش زبان در مدارس و دانشگاه ها بحساب می آیند، نیز بدین گونه است.

مطالعات ترجمه رشته ای متنوع است، و مدلهای زبانشناختی عمدتاً جای خود را به سایر رویكردهایی داده (و یا حداقل از آنها متأثر شده اند) كه هریك به طریقی موجب روشنتر شدن پدیده پیچیده ترجمه شده و معیارهای كمابیش متفاوتی را برای ارزیابی كیفیت ترجمه معرفی كرده اند. هنگامی كه نیومارك سخن از "دقت كاربردی" به میان می آورد، در حقیقت به جنبه های متنی و موقعیتی اشاره می كند كه معیارهای مهمی در مدلهای زبانشناختی-متنی، كاربردی، و گفتمانی ترجمه بشمار می روند. یكی از دستاوردهای مهم این مدلها این است كه توجه همگان را از ترجمه بعنوان "بازآفرینی متن" به ترجمه بعنوان "آفرینش متن" معطوف ساخته اند.

آشنازدایی درترجمه

غزاله ابراهیمیان — 2011-10-29T15:17:56+01:00

نخستین بار،"ویکتور شکلوفسکی" فرمالسیت روسی، مفهوم «آشنازدایی» را مطرح ساخت و در برابر، آن واژه را در زبان روسی به کار برد. پس از شکلوفسکی، «یاکوبسن » و «تینیانوف» از مفهوم «آشنازدایی» به عنوان بیگانه‌سازی در متن های ادبی نام بردند.

شکلوفسکی در کلیت به این باور است که هنر، اداررک حسی ما را دوباره سامان می دهد و در این مسیر قاعده های آشنا و ساختارهای به ظاهر ماندگار واقعیت را دگرگون می‌کند؛ یعنی از دید او: هنر عادت‌های مان را در فرایند ادراک حسی تغییر می دهد و هرپدیده‌ی آشنا و مفهوم مبتنی بر دریافت عادت را (که آشنا برای ماست) ناآشنا و بیگانه می سازد که همین بیگانه‌سازی و «ناشنایی » را می‌توان به گونه‌یی، «آشنایی‌زدایی» از مفاهیم و پدیده دانست.

این مفاهیم وپدیدها می‌تواند در متن‌های ادبی با همین رویکرد آشنایی‌زدایی شکل بگیرند. یکی از روش‌هایی که برای شناخت از رویکرد «آشنایی‌زدایی» به صورت کل برشمرده شده، «خرق عادت» بودن آن به خاطر شکستن هنجارها و نظم هایی است که به آنها عادت کرده ایم و به منظور خلق نوآوری و تازه گی در فرآورده های هنری، شکستاندن این هنجارها و نظم‌ها بسیار مهم و ضروری پنداشته می‌‎شوند.

مخاطب‌محوری در ترجمه

غزاله ابراهیمیان — 2011-10-29T15:07:44+01:00

هنگامی که از "مخاطب" سخن می‌گوییم و او را "محور" قرار می‌دهیم اغلب چنین به ذهن می‌آید که قرار است از "نویسنده" فاصله بگیریم و به سوی مخاطب یا خواننده گرایش پیدا کنیم. اما در اینجا مقصود از "مخاطب محوری" نه فروکاستن متن اصلی بلکه مفهومی است که در طی این مقاله ذکر خواهم کرد. آنچه در اینجا عرضه می‌کنم نظریه (theory) نیست بلکه نوعی نگرش (approach) است، یعنی قصد ندارد همچون نظریه چارچوبی برای تشخیص درست از نادرست بنیان بگذارد و هر چه را در این چارچوب نگنجد باطل بشمارد، بلکه می‌خواهد فرصتی فراهم سازد تا خودش را با ترجمه‌های گوناگون محک بزند و همپای ترجمه‌های تازه‌تر خودش را بازسازی یا به روز کند.

می‌دانیم که در ساده‌ترین تعریف ترجمه نیز "مخاطب" وجود دارد. با این همه، جالب اینجاست که بیشتر نظریه‌های ترجمه "متن‌محور" بوده‌اند و هستند، یعنی به مقایسه دو متن (متن مبدأ و متن مقصد) می‌پردازند و در پی کشف نوعی تعادل مقایسه‌ای‌اند. منظور از تعادل مقایسه‌ای این است که با مقایسه دو متن اصلی و متن ترجمه به بررسی "تعادل" از جنبه‌های گوناگون می‌پردازند.

در اینجا بد نیست مختصری درباره نظریه‌های ترجمه توضیح بدهم. این نظریه‌ها، همانگونه که می‌دانیم، به چند دسته تقسیم می‌شوند:1

1

بومی‌سازی در ترجمه

غزاله ابراهیمیان — 2011-10-29T14:40:56+01:00

بسیاری ظهور مطالعات ترجمه را تا حدی پاسخی برای نیازهای جهانی شدن اقتصاد می‌دانند. به عبارت دیگر نیاز به ایجاد امکانات، محیط و ارتباطات چند زبانه به خصوص در اروپا را از عوامل توسعه این میان رشته در سه دهه اخیر برمیشمار‌ند. یکی از موارد مستقیم، تلاقی مطالعات ترجمه و اقتصاد حوزه‌ی بومی‌سازی می‌باشد. بومی‌سازی را می‌توان بطور عام آماده ‌سازی نسخه بین المللی یک محصول مانند یک نرم‌افزار، بازی ویدئویی یا یک وب سایت برای فرهنگ و زبانی خاص توصیف کرد.

در آغاز نخستین تلاقی های بومی سازی و ترجمه در بستر صنعت و بافتی تجارتی صورت گرفت، ولی بعدها بومی سازی بعنوان حوزه ای آکادمیک در موسسات آموزش مترجم با هدف آماده سازی دانشجویان مترجمی برای بازار کار مطرح شد. به اعتقاد آنتونی پیم١، دو مکتب نظری در دو دهه گذشته زمینه ساز پذیرش و بسط مفاهیم بومی سازی را بعنوان گونه ای از ترجمه قابل قبول فراهم آورده اند.

اولین آنها نظریه "اسکوپوس" به پیشنهاد گروهی از نظریه پردازان آلمانی و در راس آنها ورمیر فقید می باشد که بر تغییر تمرکز از متن مبدا به متن مقصد تاکید دارد.ب

هرمنوتیکHerméneutique

غزاله ابراهیمیان — 2011-10-29T13:56:11+01:00

هرمنوتیک به معنای خبردادن و ترجمه کردن و تعبیر کردن، علم یا نظریهٔ تأویل است. علمی که مسئلهٔ فهم متون و چگونگی ادراک و فهم و روند آن را بررسی می‌کند. این عنوان از قرنِ هفدهم کاربرد یافته‌است، اما تازه در آغازِ قرنِ نوزدهم است که با تلاشِ فکری فردریک شلایرماخر رواجِ عمومی می‌یابد. یکی از منتقدان سرسخت هرمنوتیک، هانس آلبرت، خردگرای انتقادی آلمانی است.

عصاره و چکیده دیدگاه شلایرماخر درباره هرمنوتیک را مى توان به این ترتیب بر شمرد: موضوع علم هرمنوتیک فهم آدمى است که به متن نوشتارى یا گفتارى تعلق مى گیرد. و فن آن دست یافتن به فهم درست و اجتناب از بد فهمى است بدین جهت هرمنوتیک عبارت است از فن فهمیدن درست یک متن. تا قبل از شلایرماخر هرمنوتیک به صورت فن عام تاویل متون عرضه نشده بود، بلکه به صورت خاص فهم متون دینى یا حقوقى یا ادبى مطرح شده بود.

در هرمنوتیک شلایرماخر هر سخن و گفته ای نسبتی دو سویه دارد:

فرآیند ترجمه چیست؟

غزاله ابراهیمیان — 2011-10-29T13:28:31+01:00

ترجمه را از لحاظ گرایش زبانی، دو قسم می داند؛
ترجمه ای
۱- با گرایش به زبان مبدا یا مبداگرا Source orianted
۲- با گرایش به زبان مقصد یا مقصد گرا Target Orianted
كه این نظریه، همان نظریه ای است كه از حدود یك قرن پیش از میلاد توسط سیسرو مطرح شد و تاكنون نیز متداول است.
نظریه بعدی كه ایشان به عنوان مقدمه ای برای ورود به نظریه خود بیان كرد. نظریه لارسن بود.

ترجمه از نظر این صاحب نظر عبارت است از:
ابتدا خواندن متن، سپس درك معانی و پس از آن تبادر معانی به ذهن مترجم و بیان آن معانی به صورتی دیگر و در زبانی دیگر. همان طور كه می بینیم بین این نظریه و نظریه های قبل ارتباط نزدیكی به چشم می خورد. همه این چند صاحب نظر، ترجمه را فرایندی می دانند كه از متن مبدا شروع شده به درك معانی و صورت بندی در ذهن مترجم و سپس به متن مقصد (ترجمه) می انجامد.

رابطه زبان و تفكر:فرضیه نسبیت زبانی ساپیر و ورف

غزاله ابراهیمیان — 2011-10-22T13:48:33+01:00

فرضیه نسبیت زبانی ساپیر و ورف و نقدی بر آن

Edward Sapir (L) and Benjamin Whorf (R)

یكی از مباحث مهم و قدیمی در روانشناسی و زبانشناسی شناخت رابطه زبان و تفكر است. از دیر باز این تصور همواره وجود داشته است كه زبان بر شیوه تفكر و جهان بینی ما تاثیر می گذارد و از آنجا كه هر زبان تصویر متفاوتی از واقعیات جهان خارج به دست می دهد، طبعاً ما نیز جهان را آنچنان درك می كنیم كه زبانمان ترسیم می كند.

فرضیه نسبیت زبانی در ابتدا توسط زبانشناسانی به نام ساپیر و پس از آن- شاگرد ساپیر - ورف معرفی شد.

ساپیر به زبان به عنوان توانش تكمیل شده در ذهن نمی نگریست بلكه آن را به عنوان پدیده ای فرهنگی – تاریخی مورد بررسی قرار می داد، ساپیر اعتقاد داشت پیوند نزدیكی میان زبان و تفكر برقرار است و بدون زبان نمی توان تفكر نمود و یا به توهم پرداخت. او معتقد بود زبان جنبه بیرونی تفكر و پتانسیل محتوایی زبان است از این جمله می توان نتیجه گرفت سایر واحدهای اندیشه را متناظر با واحدهای زبان می داند.

در این نوشتار ابتدا به معرفی ساپیر ورف می پردازیم و سپس پیشینه تاریخی روابط میان زبان و تفكر همراه با معرفی این فرضیه و نقدی بر آن مطرح خواهد شد.

نقش تئوری های ترجمه در آموزش ترجمه شناسی

غزاله ابراهیمیان — 2011-10-22T13:28:45+01:00

نقش تئوری های ترجمه در آموزش ترجمه شناسی

علی فیض الهی

استادیار دانشکدة زبان های خارجی دانشگاه تهران

چکیده

علم ترجمه شناسی امروزه بیشتر به عنوان یک واقعیت زنده، فعال و بسیار کارآمد در جهت انتقال و تبادل عقاید و نظرات در نظر گرفته می شود. تحقیقات انجام شده در زمینة زبان شناسی کاربردی و نقش آن در ترجمه و تربیت مترجم باعث گردیده تا تحقیقات نظری و کاربردیرجمه حوز ة مستقل ی را در مطالعات به خود اختصاص دهد. هدف از مقالة حاضر ارائة دیدگاه های کلی و عملی در زمینة ترجمه است که وسعی خواهد شد تا سه دیدگاه مطرح در دنیای ترجمه، یعنی ترجمه پذیر بودن، ترجمه ناپذیر بودن و نسبی بودن ترجمه را با توجه به نظریاتزبان شناسان و ترجمه شناسان مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داد. با توجه به این که دیدگاه های فوق دارای بعد فلسفی نیز می باشند،

بنابراین در این مقاله فقط سعی شده به مسائل زبانی و مشکلات ترجمه از زبانی به زبان دیگر بدون در نظر گرفتن ابعاد فلسفی آن پرداختهشود و ابعاد زبان شناسی موضوع مورد بررسی قرار گیرند.

واژه های كلیدی: ترجمه شناسی، معناشناسی، زبان شناسی، مترجم، فرهنگ، زبان.

نمونه ترجمه-فارسی به فرانسه- مقاله چاپ شده درمجله فرانسوی زبان تهران

غزاله ابراهیمیان — 2011-08-11T10:06:34+01:00

1
Le Musée national d'Iran, creuset de l'héritage culturel persan
Kiomarth Derakhshân
Traduit par Ghazaleh Ebrâhimiân

L'un des buts du musée est de rendre accessible à tous le patrimoine historique, culturel et artistique d'une nation, à travers l'exposition ordonnée d'objets. En Iran, l'histoire du musée a ses racines dans les voyages du souverain qâdjâr Nassireddin Shâh, au cours desquels il fut impressionné par les différents aspects de la modernité qu'il avait découverts en Europe. Cette influence constitua donc le point de départ de la naissance de l'un des premiers ancêtres des musées iraniens, c'est-à-dire le site de la Citadelle Royale (arg-e saltanâti), qui rassemblait des collections privées. L'apparition des musées en tant que véritables institutions publiques commença dans les années 1930, avec l'apparition du Musée national (mouzeh-ye melli).
Le Musée national d'Iran est l'un des centres les plus importants et riches dans le domaine des recherches historiques et archéologiques du pays et de la région. Nous pouvons tout d'abord souligner le style de son architecture, fruit du travail du français André Godard, qui s'efforça de créer une harmonie entre le plan du bâtiment et les objets qu’il allait abriter. De ce fait, la façade du bâtiment, faite de briques rouges foncé et noires, ressemble au palais d'Ardeshir à Firouz Abâd situé dans la province du Fârs, et son fronton en forme d’arc évoque les Sassanides et leur monument grandiose appelé Arc de Kasra. C'est la raison pour laquelle l'édifice même abritant le Musée national est considéré comme faisant partie des oeuvres historiques.
Histoire du Musée national d'Iran
L'idée de créer un musée afin de montrer, conserver et collecter l'héritage culturel iranien fut d'abord présentée par Sani'-ol-Doleh, le responsable de l’Association Ma’âref, organisation dont le but était de créer des écoles modernes et de promouvoir la culture.

خطاهای ترجمه

غزاله ابراهیمیان — 2011-05-31T15:19:06+01:00

خطاهای ترجمه

” خورخه لوییس بورخس“، نویسنده و شاعر معروف ”آرژانتینی“، گفته است گاه مترجم از نویسنده بهتر عمل می کند و کتاب خوبی که سبک ضعیف دارد، ممکن است با تصحیح ها و پالایش های یک مترجم فروتن در زبانی دیگر، کتاب بهتری شود.

با این وجود ، درموارد زیادی به مطالبی بر می خوریم که به زبان فارسی یا زبان بیگانه ارائه شده اند و دارای خطا هایی است که گاه خنده دار، زمانی مشکل ساز و توهین آمیز و در مواردی تاسف آور هستند.

خطاها همیشه ساده نیستند. گاه مترجمانی وجود داشته اند که با ترجمه نادرست، بر شهرت و اعتبار نویسنده اصلی متن، لطمه واردکرده اند. برخی کارشناسان می گویند مترجمانی که متنی را نادرست ترجمه می کنند، مرتکب خیانت می شوند، خیانت به زبان و خیانت به مترجمان جوانی که شاید از سبک و سیاق ترجمانی آنان الگو برداری کنند.

” نجف دریابندری“ مترجم معروف، می گوید ترجمه نوعی آفرینش است، آفرینش یعنی آسان کردن یک دشواری. حال اگر یک دشواری را دشوارتر کنیم بدون شک اسم آن را نمی شود ترجمه گذاشت.